Të bësh aktivitet fizik në ditë të nxehta nuk është e lehtë. Pikërisht për këtë arsye, futbollistëve në Kupën e Botës 2026 në SHBA, Kanada dhe Meksikë do t’u jepet hidratim shtesë, një masë e debatueshme që ndalon lojën për 22 minuta në secilën pjesë. Ndërkohë, me temperatura rekord që pritet të sjellë kjo verë për shkak të modelit të fuqishëm të motit El Niño, ushtrimet pritet të bëhen edhe më të vështira.

Sforcimi gjatë vrapit apo një ndeshjeje futbolli në kushte ekstreme të nxehtësisë nuk është vetëm i pakëndshëm, por mund të shndërrohet edhe në rrezik serioz, duke rritur mundësinë e goditjes nga nxehtësia.

“Ecja, çiklizmi, ushtrimet në natyrë dhe madje edhe rutinat e përditshme si të shkuarit në këmbë bëhen më të vështira fizikisht dhe më pak të rehatshme kur temperaturat janë të larta”, thotë Christian García-Witulski, një epidemiolog i stilit të jetesës mjedisore në Universitetin Katolik Papnor të Argjentinës, shkruan BBC, transmeton Klankosova.tv.

Nëse sa herë që jashtë është shumë vapë e ulim aktivitetin fizik, kjo mund të ndikojë negativisht në shëndetin tonë në planin afatgjatë.

Në një studim të ri, García-Witulski dhe bashkëpunëtorët e tij kanë paralajmëruar se rritja e temperaturave si pasojë e ndryshimeve klimatike mund t’i bëjë njerëzit të lëvizin më pak për shkak të vapës dhe, si rrjedhojë, deri në vitin 2050 mund të çojë në rreth 470,000 deri në 700,000 vdekje të parakohshme çdo vit.

Pse lodhja vjen më shpejt kur bën vapë

Gjatë ushtrimeve, muskujt tkurren dhe prodhojnë nxehtësi. Si reagim, organizmi përpiqet të ftohet përmes djersitjes dhe duke orientuar gjakun drejt lëkurës.

Por kjo sjell një balancë të vështirë, sepse i njëjti gjak u nevojitet edhe muskujve për furnizim me oksigjen, shpjegon Ollie Jay nga Universiteti i Sidneit. “Lëkura juaj në thelb po i vjedh gjakun muskujve, kështu që nuk mund t’u jepni atyre aq shumë oksigjen.”

Në temperatura të larta, kjo gjendje mund të shkaktojë lodhje shumë më shpejt, pasi trupi përpiqet njëkohësisht të furnizojë muskujt me oksigjen dhe të përballojë nevojën për ftohje. Kjo i shton ngarkesë edhe zemrës.

Atëherë, si mund ta ruani shëndetin afatgjatë dhe njëkohësisht të mbeteni aktivë kur temperaturat janë të larta? Studiuesit sugjerojnë disa mënyra që mund të ndihmojnë për të qëndruar më të freskët pa ndërprerë lëvizjen.

Ushtrohuni në orët më të freskëta

Ndryshimi më i dobishëm për shumicën e njerëzve është që aktiviteti fizik të bëhet kur temperaturat janë më të ulëta, si në mëngjes herët ose në mbrëmje, nëse kjo është e mundur.

Po ashtu, është më mirë të zgjidhni një orar kur vendi ku ushtroni është në hije dhe jo drejtpërdrejt nën diell. “Ky ndryshim mund të jetë deri në 12-15°C (22-27°F) më i lartë se temperatura e ajrit në hije”, thotë Ollie Jay, drejtor i Qendrës së Kërkimeve për Nxehtësinë dhe Shëndetin në Universitetin e Sidneit, transmeton Klankosova.tv.

Mbani parasysh lagështinë

Jo vetëm temperatura, por edhe lagështia luan rol të rëndësishëm. Trupi e humbet nxehtësinë kryesisht përmes avullimit të djersës nga lëkura, proces që ndihmon në uljen e temperaturës trupore. Kur ajri është i lagësht, ky mekanizëm bëhet më pak efikas, sepse avullimi pengohet.

“Ka më shumë lagështi në ajër dhe për këtë arsye forca lëvizëse [e avullimit] është e zbehtë”, thotë Jay.

Edhe era ka ndikim, ndaj ushtrimet në ambiente të mbyllura me pak qarkullim ajri e rrisin rrezikun nga stresi i nxehtësisë.

Shkurtoni kohën ose ulni ritmin

Në ditët kur nuk arrini t’i shmangni temperaturat e larta, mund të zgjidhni seanca më të shkurtra ushtrimesh dhe të bëni më shumë ndërprerje.

“Ndonjëherë një shëtitje më e shkurtër në mëngjes, ose një lëvizje e lehtë brenda, është më e sigurt dhe më realiste sesa të përpiqesh t’i përmbahesh ngurtazi të njëjtës rutinë”, thotë García-Witulski. “Kushtet më të nxehta krijojnë më shumë tendosje termike. Njerëzit lodhen më lehtë, djersiten më shumë, mund të ndihen të marramendur ose në siklet, shpesh flenë më keq dhe lëvizja e përditshme thjesht bëhet më pak tërheqëse dhe, në disa raste, më pak e sigurt.”

Ulje e temperaturës së trupit para aktivitetit ju jep më shumë rezervë përpara se nxehtësia të arrijë nivele të rrezikshme.

Rebecca Stearns, kineziologe në Institutin Korey Stringer në Universitetin e Connecticut-it, këshillon që gjatë pushimeve nga ushtrimet të kërkohet një vend më i freskët sa herë që kjo është e mundur. “Nëse mund të hyni në një mjedis me ajër të kondicionuar, ose edhe thjesht të bëni hije me ujë të ftohtë dhe një ventilator, merrni kohë që të filloni të freskoheni”, thotë ajo.

(Për ata që duan të kontrollojnë rrezikun e mundshëm të stresit nga nxehtësia, Jay dhe kolegët e tij në Universitetin e Sidneit kanë zhvilluar një mjet falas për ngrohje që mbulon mbi 40 sporte, i cili mbështetet në të dhënat lokale të motit.)

Ftohuni në mënyrë më të zgjuar

Kur synoni të ulni temperaturën e trupit, përdorimi i një pakoje akulli mund të duket zgjidhje e shpejtë. Megjithatë, Stearns thotë se edhe pse ajo jep ndjesi të ftohtë mbi lëkurë, efekti i saj real është i kufizuar, sepse zakonisht mbulon vetëm një sipërfaqe të vogël të trupit.

Një alternativë më efikase mund të jetë ftohja me zhytje, ku pjesë të trupit si duart dhe parakrahët futen në ujë të ftohtë. Si mundësi tjetër, mund të hidhni ujë mbi trup.

“Nëse merrni ujë dhe e aplikoni në sipërfaqen e lëkurës, dhe më pas ai ujë avullohet, kjo në fakt bën punën e djersitjes pa pasur nevojë të djersiteni”, thotë Jay. Kjo nënkupton se trupi mund të dërgojë më shumë gjak te muskujt për furnizim me oksigjen.

Sipas Stearns, edhe një peshqir i ftohtë dhe i lagur, i kaluar shpesh mbi krahë, këmbë dhe bust, ndihmon në freskim.

Freskohuni para se të nisni ushtrimet

Edhe ftohja paraprake përpara daljes në vapë rezulton e dobishme. Studimet tregojnë se nëse temperatura e trupit ulet para ushtrimeve, krijohet një rezervë më e madhe përpara se nxehtësia të bëhet e rrezikshme. “Një ulje e lehtë e temperaturës së trupit përpara se të hyni në vapë do t’ju japë një kohë më të gjatë përpara se të bëhet e rrezikshme”, thotë Stearns.

Kjo mund të arrihet edhe duke pirë ujë me akull, i cili sipas gjetjeve ndihmon në freskimin e trupit dhe në përmirësimin e performancës fizike.

Jepini kohë trupit të përshtatet

Nëse e rritni gradualisht sasinë e ushtrimeve në mot të nxehtë, organizmi fillon të mësohet me këto kushte, një proces i njohur si aklimatizim ndaj nxehtësisë.

Në përgjithësi, sipas Stearns, pas shtatë deri në 14 ditësh aktiviteti të rregullt në vapë, temperatura bazë e trupit në qetësi ulet, niveli i djersitjes rritet dhe shtohet vëllimi i plazmës së gjakut. “Keni këtë kërkesë të madhe për rrjedhjen e gjakut. Dhe gjaku është në fund të fundit ai që do të jetë në gjendje të furnizojë dhe mbështesë të gjitha këto funksione fiziologjike në vapë”, thotë ajo.

Ajo shton se kjo përshtatje ndihmon trupin të reagojë më mirë, duke përmirësuar performancën dhe duke ulur rrezikun nga stresi i nxehtësisë.

Megjithatë, Jay thekson se ky efekt është “kalimtar”. “Nëse nuk e përdorni, do ta humbisni… Nëse nuk e ekspozoni veten ndaj nxehtësisë, atëherë ato përshtatje që keni përgatitur do të zhduken.”

Dijeni kur duhet të ndaloni

Edhe pse rastet fatale nga ushtrimet në temperatura të larta mbeten relativisht të rralla, lodhja nga nxehtësia po shfaqet gjithnjë e më shpesh.

Po ashtu, të qenit shumë i stërvitur nuk do të thotë domosdoshmërisht se jeni i mbrojtur nga lodhja e shkaktuar nga vapa.

Sipas Stearns, atletët elitarë mund të përballen me rrezik më të lartë për goditje nga nxehtësia sesa ata që ushtrohen në mënyrë rekreative, sepse janë mësuar ta shtyjnë veten “përtej kufijve të tyre biologjikë”. Kjo është e rrezikshme, pasi intensiteti i ushtrimit është faktori kryesor që rrit temperaturën e brendshme të trupit.

Për këtë arsye, ajo këshillon që “të dëgjosh trupin tënd dhe të tërhiqesh qëllimisht nga ritmi është linja jote kryesore e mbrojtjes”.

Nëse përshtatemi, e rregullojmë ritmin dhe ushtrohemi herët, mund të mbetemi aktivë edhe kur temperaturat ngjiten. Megjithatë, sëmundjet që lidhen me nxehtësinë mbeten rrezik, ndaj duhet të keni kujdes për shenja si marramendje, të përziera, lodhje dhe palpitacione. Nëse shfaqet ndonjë prej tyre, ndaloni menjëherë dhe filloni të freskoheni.

The post Si të qëndroni aktiv pa rrezik gjatë temperaturave të larta appeared first on Albeu.com.

Parashikimet meteorologjike tregojnë se temperaturat do të variojnë nga 30°C deri në 36°C në shumë zona, ndërsa në disa rajone jugore dhe qendrore pritet të jenë edhe më të larta.

Rreth 40 departamente janë vendosur nën alarm të verdhë, duke përfshirë zona që shtrihen nga Hautes-Pyrénées deri në rajonin e Parisit.

Në pjesën veriore të vendit, përfshirë kryeqytetin, temperaturat pritet të arrijnë rreth 31°C, ndërsa në qytete si Vichy, Roanne, Angoulême dhe Périgueux parashikohen maksimumet rreth 33°C.

Në jug dhe në luginën e Ronës, përfshirë zona si Toulouse, pritet që temperaturat të ngjiten deri në 36°C, ndërsa lokalisht mund të arrihet edhe pragu prej 37°C.

Sipas shërbimit meteorologjik Meteo-France, vala e të nxehtit pritet të zgjasë gjatë gjithë javës, me kulmin e saj të mundshëm që mund të arrijë deri në 40°C gjatë fundjavës.

The post Franca përfshihet nga vala e të nxehtit: temperatura deri në 37°C, alarm i verdhë në 40 departamente! appeared first on Albeu.com.

Gjithashtu mendohet se në 2027 temperaturat do të thyejnë rekordin e 2024 si viti më i nxehtë, si pasojë e mbërritjes në fund të këtij viti të El Nino.
Raporti ofron një përmbledhje të parashikimeve nga 13 institute në të gjithë botën në shkallë globale.

El Nino është faza e nxehtë e ciklit klimatik natyror ENSO, që karakterizohet nga një ngrohje anormale e ujërave sipërfaqësore të Oqeanit Paqësor qendror dhe Lindor. Provokon luhatje meteorologjike dhe klimatike në shkallë globale.

Si pasojë e spostimit të ujërave të nxehta drejt Australisë dhe Indonezisë e akumulimit më pas në Amerikën Jugore, klima bëhet ekstremisht e thatë në zonat e para, ndërsa në Amerikën Jugore verifikohen shira dhe përmbytje të shumta.

Amerika e Veriut përfshihet nga dimra të ngrohtë dhe të thatë, Euroazia me dimra më të butë e reshje më të dendura.
Ky fenomen zgjat zakonisht nga 9-12 muaj, e më pas pasohet nga faza e kundërt që është La Nina, që shoqërohet me ftohje të madhe të ujërave oqeanike.

The post “El Nino” rikthehet, bota do të përballet me 5 vite të nxehti ekstrem appeared first on Albeu.com.

Në Kroaci, ku mijëra hektarë tokë u bënë shkrumb e hi gjatë fundjavës në bregdetin pranë Splitit, shefi i zjarrfikësve Slavko Tukakovic u bëri thirrje banorëve të jenë veçanërisht të kujdesshëm dhe të sillen me përgjegjësi.

“Le të mos i lejojmë zjarret të bëhen rutina jonë e përditshme”, tha shefi i zjarrfikësve.

Rajone të tilla si kryeqyteti Zagreb dhe Dalmacia janë në “alarm të lartë” për këtë valë të parë të nxehtësisë së verës.

Në Shqipëri, zjarrfikësit vunë nën kontroll sot më shumë se 12 fronte zjarri, por kanë frikë se nxehtësia dhe thatësira do të nxisin zjarre të reja. Serbia është gjithashtu në gatishmëri, ku temperaturat mund të arrijnë 39 gradë Celsius nesër në Beograd, temperatura priten edhe për Athinën.

The post Situatë alarmante/ Valë e të nxehtit në Ballkan, rrezik për zjarre në këtë vend appeared first on Albeu.com.

Infeksioni që i merr jetën deleve dhe dhive deri më tani, është përhapur në shtatë vatra dhe nëntë ferma.

Nëse fermerët bashkëpunojnë më veterinerët e zonës, jo sëmundje mund të marrë fund para shtatorit, por deri atëherë shtegtimi dhe tregtia e gjësë së gjallë duhet të ndalohet.

“Rastet janë të rënie, por rreziku mbetet prezentë. Dua t’i bëj thirrje fermerëve se janë ata të parët që mund ta parandalojnë murtajën të mos shkojnë në ferma të tjera, të mos bashkojnë tufat si dhe të ndalojnë tregtinë e kafshëve të gjalla”, tha Gëzim Biçaku, drejtor i DRVMB Tiranë.

Një dele apo dhi e prekur nga murtaja dallohet fare lehte edhe nga blegtori pasi shenjat klinike janë të dukshme duke filluar që nga kollitja, shterimi qumështit dhe rënie e peshës.

Kafshët e rezultuara me murtajë, duhet të asgjësohen menjëherë.

“Ka disa shenja tipike që tregojnë që kafsha është e prekur nga murtaja, rrjedhja e hundëve, anorte, teshtima, e nëse fermerët i shohin këto shenja duhet të lajmërojnë më njëherë shërbimin veterinar”, tha Biçaku.

Edhe pse murtaja është një sëmundje që nuk infekton njerëzit, mishi dhe qumështi nuk duhet të konsumohet nga njerëzit.

Bagëtia e imët që preket nga murtaja e ruminantëve pasi eliminohen me pistoletë nga veterinerët, ato digjen në temperatura të larta. Kështu produktet me origjinë shtazore janë të sigurta

“Të gjitha ato kafshët që rezultojnë pozitive me këtë infeksionin merren nga një kompani dhe i nënshtrohen procesit të renderingut, përpunimit. Konsumatori shqiptarë duhet të qëndrojë i qetë se asnjë kafshë e infektuar nuk hidhet në treg”, u shpreh drejtori i DRVMB.

Deri më tani numri i deleve dhe dhive që janë asgjësuar ka shkuar në 1164 krerë, vatra e më e re e infektimi është shfaqur 24 orë më parë në Zallbastar të Tiranës./Top Channel

The post Murtaja e bagëtive/ I nxehti po e ul valën e infektimeve appeared first on Albeu.com.

Parashikimet tregojnë se nxehtësia e madhe nuk do të kufizohet vetëm në Itali, por do të shtrihet edhe në Ballkanin Perëndimor, përfshirë Shqipërinë, ku temperaturat pritet të kalojnë vlerat mesatare sezonale.

Moti përvëlues do të përfshijë thuajse të gjithë territorin, ndërsa vetëm zonat alpine dhe lartësitë malore mund të përjetojnë një freski relative.

Sinoptikanët paralajmërojnë se kjo situatë mund të sjellë ditë me temperatura mbi 35°C në disa qytete të Shqipërisë, sidomos në zonat e ulëta dhe ato pranë bregdetit.

Gjithashtu, rekomandohet kujdes i shtuar për grupet e ndjeshme ndaj nxehtësisë, si të moshuarit dhe fëmijët, si dhe shmangia e ekspozimit të zgjatur në diell gjatë orëve të pikut.

Valët e nxehtësisë si kjo që pritet të godasë vendin janë gjithnjë e më të shpeshta, si pasojë e ndryshimeve klimatike, çka bën të nevojshme marrjen e masave mbrojtëse nga qytetarët dhe institucionet.

The post Vala e të nxehtit drejt Shqipërisë, anticikloni afrikan sjell temperatura përvëluese në rajon javën e ardhshme appeared first on Albeu.com.

Ka një shans prej 80% që bota të thyejë një tjetër rekord vjetor të temperaturës në pesë vitet e ardhshme, dhe është edhe më e mundshme që bota të tejkalojë përsëri pragun ndërkombëtar të temperaturës së vendosur 10 vjet më parë, sipas një parashikimi pesëvjeçar të publikuar të mërkurën nga Organizata Botërore Meteorologjike dhe Zyra Meteorologjike e Mbretërisë së Bashkuar, sipas medias së huaj.

“Temperaturat mesatare globale më të larta mund të duken abstrakte, por në jetën reale përkthehen në një shans më të lartë për mot ekstrem: uragane më të forta, reshje më të forta, thatësira”, tha shkencëtarja e klimës në Universitetin Cornell, Natalie Mahowald, e cila nuk ishte pjesë e llogaritjeve, por tha se ato kishin kuptim.

Ka një shans prej 80% që bota të thyejë një tjetër rekord vjetor të temperaturës në pesë vitet e ardhshme, dhe është edhe më e mundshme që bota të tejkalojë përsëri pragun ndërkombëtar të temperaturës së vendosur 10 vjet më parë, sipas një parashikimi pesëvjeçar të publikuar të mërkurën nga Organizata Botërore Meteorologjike dhe Zyra Meteorologjike e Mbretërisë së Bashkuar, sipas medias së huaj.

“Temperaturat mesatare globale më të larta mund të duken abstrakte, por në jetën reale përkthehen në një shans më të lartë për mot ekstrem: uragane më të forta, reshje më të forta, thatësira”, tha shkencëtarja e klimës në Universitetin Cornell, Natalie Mahowald, e cila nuk ishte pjesë e llogaritjeve, por tha se ato kishin kuptim.

Me çdo të dhjetën e një grade që bota ngrohet nga ndryshimet klimatike të shkaktuara nga njeriu, “ne do të përjetojmë ngjarje me frekuencë më të lartë dhe më ekstreme (veçanërisht valë të nxehti, por edhe thatësira, përmbytje, zjarre dhe uragane/tajfune të përforcuara nga njeriu)”, i dërgoi me email Johan Rockstrom, drejtor i Institutit të Potsdamit për Kërkime mbi Ndikimin e Klimës në Gjermani. Ai nuk ishte pjesë e hulumtimit.

Për herë të parë ekziston gjithashtu një shans – megjithëse i vogël – që para fundit të dekadës, temperatura vjetore e botës të kalojë objektivin e marrëveshjes së klimës së Parisit për kufizimin e ngrohjes në 1.5 gradë Celsius dhe të arrijë një nivel më alarmues prej 2 gradë Celsius ngrohjeje që nga mesi i viteve 1800, thanë të dy agjencitë.

Ka një shans prej 86% që një nga pesë vitet e ardhshme të kalojë 1.5 gradë dhe një shans prej 70%, që pesë vitet në tërësi të jenë mesatarisht më shumë se ky moment historik global, menduan ata.

Projeksionet vijnë nga më shumë se 200 parashikime duke përdorur simulime kompjuterike të drejtuara nga 10 qendra globale shkencëtarësh.

Dhjetë vjet më parë, të njëjtat ekipe menduan se kishte një shans të ngjashëm të largët – rreth 1 përqind – që një nga vitet e ardhshme do të tejkalonte atë prag kritik prej 1.5 gradësh. Pastaj ndodhi vitin e kaluar.

Këtë vit, një temperaturë 2 gradë Celsius mbi vitin para-industrial hyn në ekuacion në një mënyrë të ngjashme, diçka që shefi i parashikimeve afatgjate të Zyrës Meteorologjike të Mbretërisë së Bashkuar, Adam Scaife, dhe shkencëtari i shkencës Leon Hermanson e quajtën “tronditëse”.
“Nuk është diçka që askush nuk dëshiron ta shohë, por kjo është ajo që shkenca po na thotë”, tha Hermanson.

Dy gradë ngrohje është pragu dytësor, ai që konsiderohet më pak i prirur të thyhet, i vendosur nga marrëveshja e Parisit e vitit 2015.

Teknikisht, edhe pse viti 2024 ishte 1.5 gradë Celsius më i ngrohtë se kohërat para-industriale, pragu i marrëveshjes së klimës së Parisit është për një periudhë kohore 20-vjeçare, kështu që nuk është tejkaluar. Duke marrë parasysh 10 vitet e fundit dhe duke parashikuar 10 vitet e ardhshme, bota tani është ndoshta rreth 1.4 gradë Celsius më e nxehtë që nga mesi i viteve 1800, vlerësoi drejtori i shërbimeve klimatike të Organizatës Botërore Meteorologjike, Chris Hewitt.

“Me pesë vitet e ardhshme që parashikohen të jenë mesatarisht më shumë se 1.5 gradë Celsius më të ngrohta se nivelet para-industriale, kjo do t’i vërë më shumë njerëz se kurrë në rrezik nga valë të rënda të nxehtësisë, duke sjellë më shumë vdekje dhe ndikime të rënda shëndetësore, përveç nëse njerëzit mund të mbrohen më mirë nga efektet e nxehtësisë. Gjithashtu, mund të presim zjarre më të rënda ndërsa atmosfera më e nxehtë than peizazhin”, tha Richard Betts, kreu i hulumtimit të ndikimeve klimatike në Zyrën Meteorologjike të Mbretërisë së Bashkuar dhe profesor në Universitetin e Exeter.

Akulli në Arktik – i cili do të vazhdojë të ngrohet 3.5 herë më shpejt se pjesa tjetër e botës – do të shkrihet dhe detet do të rriten më shpejt, tha Hewitt.

Ajo që tenton të ndodhë është që temperaturat globale të rriten si të hipësh në një shkallë lëvizëse, me cikle të përkohshme dhe natyrore të motit El Niño që veprojnë si kërcime lart ose poshtë në atë shkallë lëvizëse, thanë shkencëtarët. Por kohët e fundit, pas çdo rritjeje nga një El Niño, i cili shton ngrohjen në glob, planeti nuk ulet shumë, nëse bie fare.

“Temperaturat rekord bëhen menjëherë normaliteti i ri”, tha shkencëtari i klimës në Universitetin e Stanfordit, Rob Jackson./TOPCHANNEL

The post I nxehti pritet të thyejë sërish rekord në 5 vitet e ardhshme, ekspertët japin alarmin appeared first on Albeu.com.

Sipas, Shërbimi Metereologjik Ushtarak, moti parashikohet me vranësira mesatare e të dendura si dhe kthjellime të herë pas herëshme. Vranësirat priten të shoqërohen me reshje shiu me intensitet të ulët deri në mesatar në formën e shtrengatave afatshkurta shoqëruar hera- herës me shkarkesa elektrike e lokalisht breshër.

Në mesjavë pritet një kthesë e motit ku me kalimin e zonës me presion atmosferik të ulët vendin e saj e zë zona me presion atmosferik të lartë me origjinë nga Anticikloni Afrikan. Përveç stabilitetit atmosferik dhe orëve të plota me diell, presim edhe një rritje graduale të temperaturave.

Era pritet të jetë me drejtim kryesor juglindje – veriperëndim me shpejtësi deri në 8m/sek, ndërsa përgjatë vijës bregdetare, lugina e male kryesisht ditën e hënë në mesditë era fiton shpejtësi 12-16m/sek duke bërë që valëzimi në detet të jetë i forcës 1-3 ballë.

The post Largohet i nxehti afrikan, kthehen vranësirat dhe reshjet e shiu! Parashikimi i motit për javën e ardhshme appeared first on Albeu.com.

Sipas Shërbimit Meteorologjik ushtarak, moti do të jetë i kthjellët, me vranësira kalimtare në relievet kodrinore -malore në orët e mesditës dhe pasdites.

Në zonat malore dhe bregdet temperaturat do të shkojnë deri në 39 gradë dhe në vendet e ulëta deri në 41 gradë.

Ndërkohë, parashikohet që intensiteti i të nxehtit të bjerë në fundjavë dhe fillimin e javës së ardhshme, kur priten edhe reshje lokale shiu.

The post I nxehti saharian, nesër termometri arrin deri në 41 gradë! Në fundjavë priten reshje lokale shiu e rënie temperaturash appeared first on Albeu.com.

Viti 2023 ishte një nga vitet më të nxehta të regjistruara ndonjëherë, duke u renditur si i dyti më i nxehtë në Evropë, ndërsa përqendrimet e gazit serrë vazhdojnë të rriten si pasojë e djegies së lëndëve fosile.

Ndërsa numri i vdekjeve ishte më i ulët krahasuar me vitin 2022, kur më shumë se 61,000 njerëz humbën jetën në kontinent, pasojat e nxehtësisë mbeten shqetësuese.

Shkencëtarët vlerësojnë se vdekjet e shkaktuara nga nxehtësia verën e kaluar do të kishin qenë 80 për qind më të larta nëse nuk do të ishin zbatuar masa për t’u përshtatur me temperaturat e larta gjatë dy dekadave të fundit.

Instituti i Barcelonës për Shëndetin Global (ISGlobal), i cili kreu analizën, zbuloi se masat e marra për të ndihmuar njerëzit të përshtaten kanë luajtur një rol kyç në zvogëlimin e ndjeshëm të cenueshmërisë së popullatës ndaj nxehtësisë.

Në vitin 2023, vala e të nxehtit në Evropë u karakterizua nga dy kulme kryesore të temperaturave, njëri në mes të korrikut dhe tjetri në fund të gushtit.

Këto periudha përbënin më shumë se 57 për qind të vdekshmërisë totale, ose mbi 27,000 vdekje, sipas studimit.

Shkencëtarët arritën në një vlerësim të përgjithshëm prej 47,690 vdekjesh të lidhura me nxehtësinë duke përdorur modele epidemiologjike që përfshinin të dhëna nga 823 rajone në 35 vende të Evropës, mbledhur gjatë periudhës 2015-2019.

Kur vdekjet u rregulluan për madhësinë e popullsisë, rezultoi se vendet më të prekura ishin kryesisht në Evropën Jugore.

Greqia u rendit e para me 393 vdekje për milion banorë, e ndjekur nga Bullgaria me 229 vdekje për milion dhe Italia me 209 vdekje për milion. Këto të dhëna tregojnë një cenueshmëri të veçantë të këtyre vendeve ndaj temperaturave të larta.

Italia u dallua gjithashtu për numrin absolut më të madh të vdekjeve të lidhura me nxehtësinë, me 12,743 jetë të humbura, nga të cilat 8,388 ishin gra.

Spanja pasoi me 8,352 vdekje, ndërsa Gjermania zuri vendin e tretë me 6,376 vdekje. Këto shifra nënvizojnë ndikimin e madh që nxehtësia ka pasur mbi popullatat e këtyre vendeve, veçanërisht mbi grupet më të cenueshme.

Një shembull tragjik i këtij fenomeni është rasti i Stefano Olmastronit, një pastrues supermarketi 61-vjeçar nga Firenze, i cili humbi jetën në korrikun e kaluar. Trupi i tij arriti një temperaturë prej 43 gradë Celsius pasi ai kishte punuar në një zonë serë pa ajër të kondicionuar, një tregues i rrezikut ekstrem që nxehtësia paraqet për individët që punojnë në kushte të tilla.

Ndryshe nga sa mund të mendohet, një pjesë e vogël e vdekjeve të lidhura me nxehtësinë shkaktohen nga goditjet e nxehtësisë.

Shumica e tyre ndodhin sepse nxehtësia shton stresin mbi problemet ekzistuese shëndetësore, siç janë sëmundjet e zemrës dhe mushkërive, duke i bërë ato fatale.

Kjo është arsyeja pse vdekshmëria e lidhur me nxehtësinë është më e lartë tek gratë dhe të moshuarit, të cilët janë më të cenueshëm ndaj këtyre kushteve.

Studimi i ISGlobal gjithashtu zbuloi një pabarazi gjinore në shkallën e vdekshmërisë. Pas llogaritjes së popullsisë, shkalla e vdekshmërisë së lidhur me nxehtësinë ishte 55 për qind më e lartë tek gratë sesa tek burrat në të gjithë Evropën.

Shkencëtarët sugjerojnë se gratë janë më të rrezikuara për shkak të faktorëve si paga më të ulëta, që kufizojnë mundësinë për të përdorur ajër të kondicionuar, dhe fakti që shpesh janë më të vetmuara dhe të izoluar nga ndihma e jashtme.

Mosha gjithashtu luan një rol të rëndësishëm në këtë kontekst. Për njerëzit mbi 80 vjeç, shkalla e vdekshmërisë së lidhur me nxehtësinë ishte 768 për qind më e lartë se tek individët e moshës 65-79 vjeç, duke treguar një rrezik të jashtëzakonshëm për të moshuarit.

Për të vlerësuar numrin e jetëve të shpëtuara përmes përshtatjes ndaj nxehtësisë, studiuesit analizuan periudha të ndryshme kohore që nga viti 2000 dhe futën shifrat e vitit 2023 në modelet epidemiologjike të secilit prej këtyre intervaleve.

Ata zbuluan se nëse temperaturat e vitit 2023 do të kishin ndodhur në periudhën 2000-2004, vdekshmëria e lidhur me nxehtësinë do të kishte qenë më e lartë se 85,000 vdekje, një rritje prej 80 për qind krahasuar me periudhën 2015-2019.

Nga këto analiza, del qartë se “temperatura minimale e vdekshmërisë” – ose temperatura optimale ku rreziku i vdekshmërisë është më i ulët – është rritur nga 15°C në 2000-2004 në 17,7°C në 2015-2019.

Kjo rritje sugjeron se shoqëria është bërë më pak e prekshme ndaj nxehtësisë, falë përmirësimeve në kushtet socio-ekonomike, sjelljet individuale, dhe masave të shëndetit publik, si planet për parandalimin e nxehtësisë.

Megjithatë, shkencëtarët paralajmërojnë se ekziston një kufi për sa shumë njerëzit mund të përshtaten ndaj nxehtësisë. Kufijtë e fiziologjisë njerëzore dhe strukturës shoqërore do të vendosin një limit për aftësinë tonë për t’u përshtatur me temperaturat gjithnjë e më të larta në të ardhmen.

Kjo thekson nevojën urgjente për strategji të mëtejshme për të shpëtuar jetë, duke përfshirë monitorimin më të saktë të ndikimeve të ndryshimeve klimatike dhe adresimin e këtyre ndryshimeve në rrënjët e tyre.

Në vitin 2023, pothuajse gjysma e ditëve tejkaluan pragun prej 1.5°C të vendosur nga Marrëveshja e Parisit, duke na lënë një dritare shumë të ngushtë për të vepruar.

Shkencëtarët theksojnë se masat e përshtatjes duhet të kombinohen me përpjekjet për zbutjen e ndikimeve klimatike nga qeveritë dhe popullata e përgjithshme, për të shmangur arritjen e pikave kritike dhe pragjeve të parashikuara të temperaturës./Euronews

The post Italia, Spanja, Gjermania, vendet evropiane me numrin më të madh të vdekjeve nga vala e të nxehtit verën e kaluar appeared first on Albeu.com.